Afrika

Afrika 1 milyarın üstündeki nüfusu, doğal kaynakları ve insanlığın başlangıcına dayanan tarihi ile 2. büyük kara kıtadır.

Hem nüfus hem de yüzölçümü bakımından dünyanın 2. büyük kıtasıdır. Kendisine bitişik kabul edilen adalar ile birlikte 30,8 milyon km²’lik alanı ile dünya yüzölçümünün %6’sını ve dünya üzerindeki toprakların %24,4’ünü kapsamaktadır. 1 milyarı aşkın nüfusuyla dünya nüfusunun %15’ini barındırır.

Yüzölçümü : 30.370.000 km²
Nüfusu : 1.032.532.974[1] (2011)
Ülke sayısı : 54
Zaman dilimi : +0 (Senegal) +4 (Mauritius)
Temel geçim kaynağı : Tarım, Turizm

Afrika, kuzeyde Akdeniz, güneyde Hint Okyanusu, batıda Atlas Okyanusu, doğuda Sina Yarımadası, Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı ile çevrilidir. Madagaskar gibi çeşitli takımadaları bünyesinde barındırır. Kıtada 54 bağımsız devlet, 9 bölge ve 3 adet de sınırlı tanınmış devlet bulunur.

Bukavu, Kongo Cumhuriyeti

Bukavu, Kongo Cumhuriyeti

Tüm kıtalar arasında en fazla genç nüfus Afrika’da bulunmaktadır. Afrikalıların %50’si 19 yaşının altındadır. Cezayir yüzölçüm olarak Afrikanın en büyük ülkesiyken, nüfus anlamında en büyük ülke ise Nijerya dır. Özellikle Batı Afrika’nın, insanoğlunun başlangıç noktası olduğu kabul edilir. Erken dönem büyük insansı maymunların yanı sıra, geç dönemdekileri yedi milyon yıl öncesinde olan Sahelanthropus tchadensis, Australopithecus africanus, A. afarensis, Homo erectus, H. habilis ve H. ergaster gibi türlerin evrimleşmesiyle oluştuğu kanıtlanan Homo sapiens yani modern insana dair bundan 200.000 yıl öncesine ait bulgular Etiyopya’da bulunmuştur. Afrika, çok çeşitli iklim bölgeleri bulunan ekvatorun her iki yanında ve dünya üzerinde her iki iklim kuşağında da bulunan tek kıtadır.

Afrika etnik, kültür ve dil olarak çok büyük bir çeşitliliğe ev sahipliği yapar. 19. yüzyıl sonlarında Avrupa ülkeleri tarafından sömürge haline getirilmiştir. Afrika’nın modern devletleri 20.yüzyıldaki dekolonizasyon sürecinden sonra ortaya çıkmıştır. Afrika ülkeleri kısmen 1881-1914 yıllarındaki Afrika Talanı sırasında şekillenmiştir.

Afrika adı, Kartaca’ya ilk defa ayak basan Romalılarca “Afri” veya “Africani” denilen oymakların adından esinlenerek verilmiştir. Bu adın yerel Libya kabilelerini betimlemek için kullanıldığı düşünülse de, genellikle Fenikece’de kullanılan afar yani toz kelimesi ile bağlantılıdır. Ancak 1981 yılında yapılan bir çalışmaya göre bir Berberi kelimesi olan ve “deve” anlamına gelen ifriden gelir.Aynı kelime kuzeybatı Libya’da bulunan, orijinal ismi Yafran(veya Ifrane) olan aynı zamanda Trablusgarb ve Cezayir dolaylarındaki Banu Ifran kabilesine verilen isimdir.

Roma hakimiyetinde iken Kartaca, bugün Libya’nın sahil kesimleri dolaylarındaki Afrika Pronconsularis eyaletinin başkentiydi.

Fort Manda, Tamatave bölgesi tarihi eserler, Madagaskar

Fort Manda, Tamatave bölgesi tarihi eserler, Madagaskar

Afrika Ülkeleri

Dünya’nın belki de en zengin doğal kaynaklarına sahip olmalarına rağmen Afrika ülkeleri, Avrupa ülkelerinin istilasına uğramış ve doğal kaynaklarını kendisi işletememiştir. Bu nedenle dünyada açlıktan ölüm oranlarının en fazla olduğu ülkeler Afrika ülkeleridir. Kolonileşme sonrası Afrika 54 ülkeye bölünmüştür.

Cape Town, Güney Afrika

Cape Town, Güney Afrika

Ülke Adı Yüzölçümü (km²) Nüfus (2002 yılı) Başkenti
Angola 1.246.700 10.593.171 Luanda
Batı Sahra 266.000 256.177 El Aaiún
Benin 112.620 6.787.625 Porto-Novo
Botsvana 600.370 1.591.232 Gaborone
Burkina Faso 274.200 12.603.185 Ouagadougou
Burundi 27.830 6.373.002 Bujumbura
Ceuta (İspanya Sömürgesi) 20 71.505
Cezayir 2.381.740 32.277.942 Cezayir
Cibuti 23.000 472.810 Cibuti
Çad 1.284.000 8.997.237 N’Djamena
Demokratik Kongo Cumhuriyeti 2.345.410 55.225.478 Kinşasa
Ekvator Ginesi 28.051 498.144 Malabo
Eritre 121.320 4.465.651 Asmara
Etiyopya 1.127.127 67.673.031 Addis Ababa
Fas 446.550 31.167.783 Rabat
Fildişi Sahili 322.460 16.804.784 Yamoussoukro
Gabon 267.667 1.233.353 Libreville
Gambiya 11.300 1.455.842 Banjul
Gana 239.460 20.244.154 Accra
Gine 245.857 7.775.065 Conakry
Güney Afrika 1.219.912 43.647.658 Bloemfontein,Cape Town,Pretoria
Kamerun 475.440 16.184.748 Yaounde
Kanarya Adaları (İspanya Sömürgesi) 7.492 1.694.477 Las Palmas, Tenerife
Kenya 582.650 31.138.735 Nairobi
Komor Adaları 2.170 614.382 Moroni
Kongo 342.000 2.958.448 Brazavil
Lesotho 30.355 2.207.954 Maseru
Liberya 111.370 3.288.198 Monrovia
Libya 1.759.540 5.368.585 Trablus
Madagaskar 587.040 16.473.477 Antananarivo
Madeira Adaları (Portekiz Sömürgesi) 797 245.000 Funchal
Malavi 118.480 10.701.824 Lilongwe
Mali 1.240.000 11.340.480 Bamako
Mauritius 2.040 1.200.206 Port Louis
Mayotte 374 170.879 Mamoudzou
Melilla (İspanya Sömürgesi) 12 66.411
Mısır 1.001.450 70.712.345 Kahire
Moritanya 1.030.700 2.828.858 Nouakchott
Mozambik 801.590 19.607.519 Maputo
Namibya 825.418 1.820.916 Windhoek
Nijer 1.267.000 10.639.744 Niamey
Nijerya 923.768 129.934.911 Abuja
Orta Afrika Cumhuriyeti 622.984 3.642.739 Bangui
Réunion 2.512 743.981 Saint-Denis
Ruanda 26.338 7.398.074 Kigali
Saint Helena 410 7.317 Jamestown
São Tomé ve Príncipe 1.001 170.372 São Tomé
Senegal 196.190 10.589.571 Dakar
Seyşeller 455 80.098 Victoria
Sierra Leone 71.740 5.614.743 Freetown
Somali 637.657 7.753.310 Mogadişu
Sudan 2.505.810 37.090.298 Hartum
Svaziland 17.363 1.123.605 Mbabane
Tanzanya 945.087 37.187.939 Dodoma
Togo 56.785 5.285.501 Lomé
Tunus 163.610 9.815.644 Tunus
Uganda 236.040 24.699.073 Kampala
Yeşil Burun Adaları 4.033 408.760 Praia
Zambiya 752.614 9.959.037 Lusaka
Zimbabve 390.580 11.376.676 Harare

 

Madagaskar adasının sembolü Lemurlar

Madagaskar adasının sembolü Lemurlar

Afrika kuzey-güney doğrultusunda Tunus’taki Beyaz Burun (37° 22′ 20 K Paraleli) ile Güney Afrika Cumhuriyeti’ndeki Agulhas Burnu (34° 50’28 G Paraleli) arasında 8.025 km boyunda, doğu batı doğrultusunda ise; Somali’deki Ras Hafun Burnu (51° 25′ 27 D Meridyeni) ile Senegal’deki Yeşil Burun Adaları (17° 31′ 17 B Meridyeni) arasında 7.416 km genişliğindedir.

Afrika’nın kapladığı alan bakımından en büyük ülkesi Cezayir, en küçük ülkesi ise kıtanın doğusundaki Seyşeller takım adalarıdır.Ana karada ise en küçük yüzey alanı olan ülke Gambiya‘dır.

Jeolojik olarak Arap Yarımadası,Zagros Dağları ve Anadolu platosunun birbirini tetiklemesi ile Afrika Palatosu, Avrasya ile çarpışmaktadır. En yüksek noktası Kilimanjaro Dağı (5.895 m) olmakla birlikte en alçak noktası Assal Gölüdür (-156 m). Sahra Çölü hem tüm Afrika’nın hem de tüm dünyanın en büyük çölüdür. Küresel ısınma ve iklim değişimi nedeniyle genişlemeye devam etmektedir.

Afrika Ekonomisi

Doğal kaynaklar açısından dünyanın en zengin coğrafyalarından biri olmasına rağmen Afrika Avrupa istilası ve sömürgeleşeme nedeniyle dünyanın en gelişmemiş ve fakir bölgelerinden biridir. Bunun bir başka nedeni bölgenin çok çeşitli hastalıklarla (AIDS, sıtma) boğuşması, ciddi insan hakları ihlalleri, merkezi planlamada kaynaklanan başarısızlıklar, dış merkezlere girişte yaşanan zorluklar, yozlaşmış hükümetler ve sık sık yaşanan askeri ve iç çatışmalardır. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları raporlarına göre en sonda yer alan 20den fazla ülkenin hepsi Afrika kıtasındadır.

Ranohira İsalo Park, Madagaskar

Ranohira İsalo Park, Madagaskar – Dinasor’a benzeyen kayalık

Ağustos 2008’de Dünya Bankası’nın yayınladığı rapora göre, küresel kıtlık sınırı olan günlük $1.25’ın 80.5%’i Sahra Altı Afrika’da yaşamakta ve bölgenin birçoğu günlük $2.50‘ın altında kazanç sağlamaktadır.

2005 yılında yapılan araştırmaya göre Afrika’da yaklaşık 380 milyon insan kıtlık çekmektedir. 1973’ten 2003’e kadar geçen zamanda Sahra altı Afrika’da yaşayan insanların ortalama günlük kazancı 70 cent olarak kalmıştır. Bu konudaki bazı raporlar dış yatırımların başarısız liberalleşme sebebiyle arttığını belirtse de, bazı kaynaklar bunların yerel idarede yaşanan başarısızlıklardan kaynaklandığını göstermektedir.

1995’ten 2005’e kadar Afrika’nın ekonomik büyümesi ortalama %5’tir. Özellikle Angola, Sudan and Ekvator Ginesi gibi petrol kaynakları açısından zengin olan ülkeler halen daha yüksek büyüme oranları göstermektedir. Kaldı ki kıta, dünya kobalt ve platin rezervlerinin %90’ına, altın rezervlerinin %50’sine, krom rezervlerinin %98’ine, manganez rezervlerinin %64’üne ve uranyum rezervlerinin üçte ikisine sahiptir. Demokratik Kongo Cumhuriyeti cep telefonlarının yapımında kullanılan Koltan(taltenit) mineralinin %70’ine ve ayrıca dünyanın elmas rezervlerinin %30’una sahiptir. Gine dünyanın en büyük boksit ihracatçısıdır. Ancak bu kaynaklara rağmen, Afrika’nın tarım ve üretimde olan niteliği ileriye doğru beklenen hızda gitmemektedir. Ayrıca 2008’de yaşanan Küresel Mali Kriz bölgenin gelişmesine ket vurmuştur. Bu kriz sonrasında yaklaşık 100 milyon insan açlık konusunda etkilenmiştir.

Ancak özellikle son yıllarda Çin’in bölgeye yaptığı yatırımlar sebebiyle ekonomik hareketlenme artmıştır. Sadece 2007, yılında Çinli yatırımcılar bölgeye 1 Milyar dolar yatırım yapmışlardır.

Afrika’da Yaşam

Afrika iklimi bölgeden bölgeye değişiklik göstermektedir. En yüksek tepelerinde yarı Arktik iklimi görülür. Kıtanın kuzeyinin büyük bölümü çöl ve kuraktır, orta ve güney bölgeleriyse savanlar ve yağmur ormanları barındırır. Geçiş bölgelerinde bitki örtüsü sahel ve bozkır gibi değişik şekillerdedir. Afrika dünyanın en sıcak kıtasıdır, kurak alanlar ve çöller yüzeyinin %60’ını kaplar.Günümüze kadar ölçülmüş olan en yüksek sıcaklık 1922’de Libya’da ölçülmüştür(58°C).

Madagaskar Dağları

Madagaskar Dağları

Afrika dünyanın en fazla ve en yoğun vahşi hayvan kombinasyonlu nüfusuna sahiptir. Bütün bu hayvanlar vahşi yaşamlarında ve özgür bir biçimde yaşamaktadırlar. Kedigiller, otoburlar, sürüngenler ve yağmur ormanlarındaki yüzlerce tür tamamıyla vahşi bir doğanın içerisinde doğal yaşamlarını sürdürmektedirler.
Birleşmiş Miletler Çevre Programı’na(UNEP) göre Afrika, ormanların zarar görmesinde en çok etkilenen ikinci kıtadır. Pennsylvania Üniversitesi Afrika Çalışmaları Merkezi’ne göre, Afrika’nın çayır alanlarının %31’i ve ormanlık alanlarının %19’u bozulmuş olarak sınıflandırılmaktadır. Bunun yanı sıra, Afrika her yıl dört milyon hektar ormanını kaybetmektedir.  İnsanoğlunun görülmeye başlandığı zamandan beri, Madagaskar kendi orijinal ormanlarının %90’ını yitirmiştir. Afrika’nın tarım topraklarının %65’i erozyona maruz kalmaktadır.
Afrika’da 3.000’den fazla korunan alanının yanında 198 deniz koruma alanı, 50 biyosfer rezerv ve 80 sulak rezerv vardır. Önemli yaşam alanı tahripleri, nüfus artışı ve kaçak avcılık Afrika’nın biyolojik çeşitliliğini düşürmektedir. İnsan zararları, toplumsal kargaşalar ve yerel olmayan türlerin kıtaya getirilmesi Afrika’daki bio çeşitliliği tehdit etmektedir. Bu durum idari ve finansal sorunların yanında yetersiz personel sebebi ile şiddetlenmektedir.

Afrika’lı devletler özellikle 21. yüzyılda artan istikrarla birlikte birbirleri arasında daha sağlam ve önemli politik bağlar kurmaktadırlar. Bu bağlar çeşitli işbirliği ve uluslararası örgütler vasıtasıyla, ülkelerin hem bölgesel hem de uluslararası bağlantılarını güçlendirmektedir. Bu örgütlerin en önemlisi Afrika Birliği‘dir.
Afrika Birliği, Fas hariç tüm Afrika’daki 54 ülkeyi bünyesinde barındıran dünyanın önemli uluslararası örgütlerinden biridir. Örgütün merkezi Etiyopya’nın başkenti Addis Ababa‘da bulunmaktadır. Burası aynı zamanda Afrika Birliği’nin de başkenti olarak kabul edilir. Birlik, 26 Haziran 2001 yılında genel merkezini açmıştır ancak birliğin resmen kuruluş tarihi 9 Temmuz 2002’dir.Afrika Birliği, kendisinden önce gelen Afrika Birliği Örgütü’nün yerine oluşturulmuş ve bundan daha geniş ve kapsamlı bir yapısı olması amaçlanmıştır.

Afrika Birliği kendi içinde bir anayasal anlaşmaya tabiidir. Bu anayasal metin Afrika Ekonomi Birliği’ni dönüştürerek, federalize bir milletler topluluğu oluşturmayı amaçlamaktadır. Afrika Birliği, kendisine ait yasama, yürütme ve yargı organlarından meydana gelir. Pan-Afrika Parlamento’su başkanı aynı zamanda Afrika Birliği’nin başı ve temsilcisidir. Bu başkan, parlamento tarafından çoğunluğun desteğini alarak seçilir. Yetki ve görevleri Birlik anayasal metninde ve meclis iç tüzüklerinde belirtilmesinin yanı sıra, devralınan Afrika Birliği Örgütü’nün öngördüğü eski sözleşme ve anlaşmalarca da belirlenir. Afrika Birliği Hükümeti, tüm birliğin bölgesel, devletsel ve yerel otoritelerin yanı sıra kurumun iletişim halinde olduğu yüzlerce örgütle olan ilişkilerini de sürdürmekle görevlidir.

Zanzibar Otellerinden biri - Tanzanya

Zanzibar Otellerinden biri – Tanzanya

Afrika Birliği, kıtanın kendi içinde ve dışında uygulamak ve sürdürmek istediği istikrarı ve ekonomik işbirliğini geliştirmeyi amaçlamaktadır. Özellikle halen Afrika’nın çeşitli bölgelerinde görülen yüksek insan hakları ihlallerine karşı da önlemler almaktadır. Özellikle Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Sierra Leone, Liberya, Sudan, Zimbabve,ve Fildişi Sahili’nde rapor edilen birçok insan hakları ihlali birlik bünyesinde çözülmeye çalışılmaktadır.